تبلیغات
درس عربی
درس عربی
در ماشین زندگی راننده باشیم نه مسافر. 
قالب وبلاگ
نویسندگان
لینک های مفید
6

عدد (العدد)

پیشرفت انسان روز به روز بر اهمیت اعداد در زندگی افزوده است. برای آشنایی با اعداد در عربی به جدول زیر توجه نمائید:

عدد

واحد

اثنان

ثلاثه

اربعه

خمسه

سته

سبعه

ثمانیه

تسعه

عشره

هم

خانواده

احد

موحد

مثنی

ثانیا

ثلث

مثلث

ربع

مربع

خامس

خمس

سادس

مسدس

اسبوع

سابع

ثامن

مثمن

تاسع

تاسوعاء

اعشار

عاشوراء

شماره

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

 

می خواهیم شما را با اعداد 1 تا 12 آشنا كنیم. و می دانیم در زبان عربی مذكر و مؤنث بودن كاربردی وسیع دارد. اعداد نیز از این قانون مستثنی نیستند و در صورت مذكر و مؤنث بودن به كار می روند.

1و2

عدد

مذکر

مونث

1

واحد

واحدة

2

اثنان

اثنین

اثنتان

اثنتین

 

3 تا 10

عدد

مذکر

مونث

3

ثلاث

ثلاثه

4

اربع

اربعه

5

خمس

خمسه

6

ست

سته

7

سبع

سبعه

8

ثمانی

ثمانیه

9

تسع

تسعه

10

عشر

عشره

 

اعداد 1 تا 10 كه از یك جزء ساخته شده اند عدد مفرد گفته می شود

11 و 12

عدد

مذکر

مونث

11

احد عشر

احدی عشره

12

اثنا عشر

اثنی عشر

اثنتا عشر

اثنتی عشر

 

اعداد 11 و 12 از دو جزء تشیل شده اند كه به آنها عدد مركب گفته می شود. معدود :

به كلماتی كه شمرده می شوند معدود گفته می شود. معدود بر وزن مفعول و به معنای شمرده شده است.
یك سال دوازده ماه دارد.
(عدد) (معدود) ( عدد) (معدود)

مثال اعداد از قرآن كریم:

و الهكم الهٌ واحدٌ :‌معبودتان یك خداست (البقره 163)

نكته راجع به عدد 1و2
هر اسم مفردی بر یك بودن دلالت می كند و هر مثنایی بر «دو» بودن دلالت می كند. لذا این دو عدد یك و دو را می توان پس از اسم مفرد یا مثنی برای تأكید كردن آورد.

مثال :
قرأتُ كتاباً واحداً (مذكر)
قرأتُ مجلّةً واحدةً (مؤنث)
مثال هذانِ كتابانِ اثنانِ
هاتانِ مجلّتانِ اثنتانِ

اما اعداد از 3 تا 10
همراه معدود به كار می روند. این اعداد برعكس معدود خود به كار می روند. یعنی برای معدود مذكر با «تاء» و برای معدود مؤنث بدون «تاء» استفاده می شوند. نقش: متناسب با نیاز جمله

شرایط معدود: جمع ومجرور
كاربرد عدد با معدود مذكر:
قراتُ ثلاثةَ كتبٍ
قراتُ ارْبعةَ كُتبٍ
قرأتُ خمسةَ كُتبٍ
قرأتُ ستة كُتبٍ
قرأتُ سبعةَ كُتبٍ
قرأتُ ثمانیةَ كُتبٍ
قرأتُ تسْعةَ كُتبٍ
قرأتُ عشْرةَ كتبٍ


كاربرد عدد با معدود مؤنث:
قرأتُ ثلاثَ مجلاّتٍ
قراتُ اربْع مجلاتٍ
قرآتُ خمسَ مجلاتٍ
قرأتُ ستّ مجلاتٍ
قرأتُ سبْعَ مجلاتٍ
قراتُ ثمانیَ مجلاتٍ
قراتُ تسعَ مجلاتٍ
قرأتُ عشْرَ مجلاّتٍ

 

شرایط عدد 11 , 12

شرایط عدد 11:
برای معدود مذكر :
احدَ عشَرَ
برای معدود مؤنث اِحْدی عشرةِ (هر دو جزء مبنی برفتح)
شرایط معدود:مفرد ومنصوب
كاربرد عدد با معدود مذكر: قرأتُ احدَ عشرَكتاباً
كاربرد عدد با معدود مؤنث:قراتُ احْدی عشرةَ مجلّةً


شرایط عدد 12:
برای معدود مذكر: اثنا عشرَ – اثنی عشر
شرایط معدود: مفردومنصوب
كاربردعددبامعدودمذكر:هُنا اثنا عشرَ كتاباً
كاربردعددبامعدودمؤنث:هُنا اثنتا عشْرةَ مجلّةً
برای معدودمؤنث:اثنتا عشْرةَ اثنتی عشْرةً
(جزء دوم مبنی برفتح)
شرایط معدود: مفردومنصوب
كاربردعددبامعدودمذكر:قرأتُ اثنی عشَر كتاباً
كاربردعددبامعدودمؤنث:قرأتُ اثْنتی عشْرةَ مجلّةً

 

سؤال : وظیفه اعداد در ساختار جمله چیست و چه سهمی در ساختن آن دارند؟

جواب : عدد هم به عنوان عضوی از اعضای جمله نقش پذیرفته و انجام وظیفه می كند.
مثال :
خرجَ الطّلابُ من البیتِ.
خرَجَ ارْبعةُ طلاّبٍ من البیتِ .

رأیتُ الطّلابَ فی المدرسة .
رأیتُ ارْبعةَ طلاّبٍ فی المدرسة .

سلّمتُ علی الطلاّبِ.
سلّمتُ علی ارْبعةِ طلابٍ.

 

اعراب اعداد

1و 2 از جهت اعراب تابع ماقبل است :
هذا قلمُ واحدُ .
قرأتُ مجلتینِ اثنتینِ .

3 تا 10 متناسب نیاز جمله نقش می گیرد و می تواند مرفوع یا منصوب و یا مجرور شود مانند :
حضرَ ثلاثةُ معلّمین و ثلاثُ معلّماتٍ – رأیتُ ثلاثة معلّمینَ و ثلاثَ معلّماتٍ.

11 متناسب نیاز جمله نقش پذیرفته اما هر دو جزء آن مبنی بر فتح است. لذا اعراب آن در هر سه حالت محلی است.
حضَر احدَ عشرَ فلاّحاً .
رأیْتُ احدَ عشَرَ فلاّحاً .
سلّمْتُ علی احدَ عشرَ فلاّحاً.

12 متناسب با نیاز جمله نقش می پذیرد. اما جزء اول «معرب» و جزء دوم مبنی بر فتح است.
جاء اثنا عشرَ طالباً .
رأیت اثنتی عشْرةَ طالبةً .
سلّمْتُ علی اثنتی عشْرةَ .
معلّماً و اثْنتی عشْرةََ معلّمةً .

 

تمرین های درس دهم :
1 – جای خالی را با عدد مناسب پر كنید :
(واحدٌ – اثنا عشرَ – اثنتا عشْرةَ)
1. فقُلنا اضْرِب بَعصاكَ الحجر فانفجرتْ منه .... عیناً (البقره -60)
2. انّ عدّةَ الشهورِ عندَ الله ... شهراً (التوبة – 36)

1 . جواب اثنا عشرَ
2. اثنتا عشرَة َ

 

2 – جای خالی با عدد یا معدود مناسب پر كنید:
1 – لكلّ فصلٍ ......اَشهُرٍ ( ثلاثةُ – ثلاثُ – ثلاثةٌ)
2 – فی البیت خمْسةُ ......( مصابیحِ – مصابیحَ – مصابیحٍ)

ثلاثُ جواب می باشد. اعداد مؤنث از سه تا 10 ، تای تأنیث ندارد (بدون تاء) اعداد مذكر از سه تا 10 «تاء» دارد
مصابیحٍ صحیح می باشد.

 

3 – ترجمه كنید :
ایمانٌ علی اربعِ دعائمَ ، علی الصّبرِ و الیقینِ و العدْل و الجهاد.
دُفنَ اربعةُ أئمةٍ منْ اهل البیتِ (ع) فی البقیع.

1. ایمان 4 ركن دارد.
صبر – یقین – عدل – جهاد
دعائم : جمع دعامة : ستون
امام از امامان اهل بیت (ع) در بقیع مدفون شده اند.
نكته :‌در زبان فارسی ممدود فقط یك حالت دارد و آن مفرد است لذا معدود عربی به هر شكل باشد به صورت مفرد ترجمه می شود.

 

4 – تَدورُ مباراةُ كُثرةِ السّلّةِ بین فریقین ....... اثنتانِ – اثنتینِ – اثْنینِ

كرة السّلة :‌ بسكتبال
الفریق :‌تیم - گروه
المبارات : مسابقه

 

5 – عدد مناسب را در جای خالی آیه زیر قرار دهید:
الف – و لقد آتینا موسی .......آیاتٍ بیناتٍ (اسرا 101)
تسعةَ – تسعَ

ب – انّ ربّكُمُ اللهُ‌ الذی خلقَ السّمواتِ و الارض َ فی .....ایّامٍ (اعراف 54)
ستّة ِ – ستّ

الف : تِسْعَ می باشد.
جواب ب : ستّةِ می باشد

 

افعال ناقصه

حروفی نظیر انْ – لَمْ – فی - قبل از اسم و فعل می آیند و تغییراتی در معنی و اعراب كلمه ایجاد می كنند.
مثال :
یذَهَبُ ---> اَنْ + یذهبُ : اَنْ یذْهَبَ
یجلِسُ ---> لَمْ + یجلسُ : لم یَجلِسْ
المدرسةُ ---> فی + المدرسةُ : فی المدرسةِ
كان از افعال ناقصه می باشد كه قبل از جمله می آید و آن را به گذشته تبدیل می كند. كان ، معنی و اعراب كلمه را تغییر می دهد.
مثال :
الْجوّ باردٌ . (حال حاضر)
كان + الْجوّ باردٌ :‌كان الْجوّ بارداً . (دیروز)

 

كان از افعال ناقصه است كه چون بر سر مبتدا و خبر آید:

1. مبتدا به عنوان اسم افعال ناقصه مرفوع می ماند.
2. خبر به عنوان خبر افعال ناقصه منصوب می شود.

 

رابطه ی هر یك از افعال ناقصه با اسم خود دقیقاً مانند رابطه ی فعل و فاعل است.

اسم افعال ناقصه :
اسم ظاهر : لیس المؤمنُ مُعتدیاً .
ضمیر بارز : كنتَ نشیطاً فی الدرس.
ضمیر مستتر : كُنْ (اَنْتَ) صادقاً فی عملكَ .

نكته : هر گاه مبتدا ضمیر منفصل باشد، برای اینكه اسم افعال ناقصه قرارگیردف باید فعل را متناسب با آن صیغه آورد.
هُم ناجحونَ : أصبحوا ناجحینَ .
أنتنّ ناجحاتٌ : اصبحتُنّ ناجحاتٍ .

 

انواع خبر افعال ناقصه

1 – مفرد : كانَ الفلاحُ واقفاً
2 – جمله : كانَ الفلاحُ یزرعُ الارضَ
3 – شبه جمله كان َ الفلاّحُ فی المزرعةِ.

مهمترین فعل هایی كه مانند كان عمل می كنند و آن ها را «اخوات كان» می نامند عبارتند از :
«صارَ، لیسَ، أصبَحَ، مادامَ‌، مازالَ»
مثال :
اَصْبحَ الحوّ بارداً .
اصبحَ التّلمیذانِ ناجحینَ.
لیسَ الطالبُ حاضراً .
لیست الطّالباتُ متكاسلاتٍ .
صارتِ الارضُ خضراءَ .
صار المسلمونَ متعدمینَ فی العالم .

 

تمرین های درس 11:
1 – جواب صحیح را انتخاب كنید :
الف – الغَدْرُ لیستْ صفةً محمودةً .
ب – لیسَ الغدْرُ صبغةً محمودةً .

قسمت ب صحیح است : افعال ناقصه قبل از مبتدا می آیند.

 

2 – كانت ایامُ الصّیف .... حارّاً – حارّةً – حارّةُ

جواب حارةً می باشد – خبر منصوب است. (به دلیل آمدن فعل ناقصه)
ایامُ الصیف حارةً .

 

3 – فعل ناقصه را در جمله زیر حذف و تغییر به طور مناسب در اعراب بدهید.
صارَ البوصیریُّ معروفاً بقصیدتة «البُردة».

حذف فعل ناقصه :
البوصیریّ معروفاٌ كه بقیه جمله بدون تغییر است. فقط معروفاٌ چون پس از حذف صار خبر بایستی مرفوع شود.

البوصیریّ معروفاٌ بقصیدته
نكته : خبر كان اگر فعل مضارع باشد معادل ماضی استمراری و هر گاه فعل ماضی باشد، معادل ماضی بعید زبان فارسی خواهد بود.

 

4 – ترجمه كنید.
الف – كانَ التلمیذُ یقرأُ درسهُ :
ب – كان التّلمیذُ قد قرَأَ درسَهُ :
ج – و كانَ یأمُرُ اهلَه با لصّلاةِ و الزّكاةِ .
د – كن سمعاً و لا تكُن مبذّراً و كن مقتصداً و لا تكنْ مقتّراً .

قسمت الف : دانش آموز درس خود را می خواند.
قسمت ب : دانش آموز درس خود را خوانده بود.
قسمت ج : خانواده اش را به نماز و زكات فرمان می داد.
قسمت د : سخاوتمند باش ولی اسراف كننده نباش – صرفه جو باش ولی خسیس نباش
مقترّاً : خسیس
سمِعَ : سخاوتمند
مُبذّر : اسراف كننده – مسرف
مقتصد : صرفه جو

 

5 – اسم فاعل از ظلم چیست؟
- اسم مفعول از ظلم چیست ؟
- صفت مشبهه خصومة بر وزن فعل چیست؟

اسم فاعل از ظلم : ظالم
اسم مفعول ظلم : مظلوم
صفت مشبهه خصومة بر وزن فَعْل : خصم است.

 

6- جای خالی آیه های زیر را با فعل مناسب جایگزین نمایند.
1. فاَخذَتْهم الرّجفةُ و ..... فی دارهم جاثمین
أصبحوا – لیسو
(النساء 105)

1. اَصبَحوا صحیح است. (با توجه به معنی) 2. جواب لیس صحیح است. (با توجه به معنی)

 

2 . لأ ......الله ُ بأحْكمِ الحاكمینَ . (التین 8)
لیْس َ – صارَ

1. اَصبَحوا صحیح است. (با توجه به معنی)
2. جواب لیس صحیح است. (با توجه به معنی)

 

الحروف المشبّهة بالفعل

حروف مشبهة بالفعل
حروفی هستند كه بر سر مبتدا و خبر آمده و خبر را منصوب می كنند ولی مبتدا مرفوع باقی می ماند.
مثال :
1 – انّ الربیع جمیلٌ .
انّ – حروف مشبهة بالفعل
الربیع – اسم انّ و منصوب
جمیل – خبر انّ و مرفوع

2 – انّ الانسانَ لفی خُسرٍ .
3 – انّا اعطیناك َ الكوثر

سایر حروف مشبهة بالفعل :
بأنّ – أنّ – لكّن – لیْتَ – لعلّ – كأنّ
بأنّ : بر سر مبتدا می آید برای رساندن مفهوم تأكید
أن : ( اینكه ، كه)
لیتَ : (كاش)
كأنّ : گویا – مثل اینكه
لكنّ :‌لیكن
لعلّ : شاید

اسم و خبر حروف مشبهة بالفعل چگونه می تواند باشد؟
اسم حروف مشبهة بالفعل
1. اسم ظاهر : انّ المومنَ صادقٌ
2. ضمیر متصل : انّكَ صادقٌ .

 

جز حروف مشبهة بالفعل

1. مفرد : لعلّ الطالبَ ناجِحُ.
2. جمله : لعلّ الطالبَ یَنْجَحُ
3. شبه جمله : لعلّ الطالبَ من الناجحینَ

رابطه ی میان اسم و خبر مشبهه بالفعل دقیقاً مانند رابطه ی مبتدا و خبر است.

نكته : اگر ما به دنبال إنّ – أنّ بیاید، مانع عمل إنّ و أنّ می شود كه به این ما، مای كافّه یا بازدارنده می گوئیم.
إنّما اللهُ عالمٌ . «إنّما و أنّما را ادوات حصر می گویند»
اِنّ اللهُ عالمٌ .

برای منحصر كردن مفهوم خبر برای مبتدا، می توان به اِنّ و أنّ «ما» افزود كه به این «ما» مای كافّه (بازدارنده) می گوئید.

 

تمرین های درس 12
1 – كلمه مناسب را در جای نقطه چین قرار بدهید.
سمیعُ – سقفٌ – سمیعَ – سقفاً – الدّنیا – ی
الف – انّكَ ........الدّعاء.
ب – انّما ....... دارُ ممرّ.
ج – كأنّ السَّماءَ .......مرفوعٌ

الف – سمیعُ ( خبر مرفوع می باشد)
ب – الدّنیا ( انّما روی اعراب تأثیری ندارد. از اداوت حصر است).
ج – سقفٌ

 

2 – از كلمات بهم ریخته جمله مفید بنویسید:
الف – محبوباً – لیسَ – الظالمُ – الصدقُ
ب – لعلّ – یُومنُ بالله - الكافرَ – و انّ
ج – الی الجنةِ – انّ – علیمُ – الله َ

الف – لیسَ ظالمُ محبوباً –
خبر افعال ناقصه منصوب می شود – مبتدا بدون تغییر می ماند.

ب – لعلَّ الكافرَ یُومنُ بالله
الكافرَ مبتدا – منصوب است .
یومنُ – خبر بدون تغییر می ماند

ج – انّ اللهَ علیم ُ :
انّ در آغاز عبارت می آید و بیانگر صفای تأكید است. به معنای همانا - بدرستیكه الله : مبتدا منصوب می شود

 

3 – بجای افعال ناقصه در جمله زیر ف حروف مشبهة بالفعل قرار دهید.
- مازالَ الحسدُ یقْتُلُ صاحبَهُ.

انّ الحسدَ یَقْتُلُ صاحبهُ . حروف مشبهة بالفعل مبتدا را منصوب می كنند.

 

4 – اشتباه موجود در جمله ی زیر را با ذكر علت ، تصحیح نمائید.
- لیس الاعْداءَ قادرونَ علی هزیمتنا.

اعراب الاعداء : بایستی الاعداءُ باشد. لیس اسم خود را بدون تغییر و جز خود را منصوب می كند.

 

5 – ترجمه كنید:
الف – لیْتَ الموَدةَ تسْتَقرُّ بین النّاس.
ب – واتّقوا اللهَ لعلّلكُمْ تفلحون.

نكته : خبر لیتَ و لعلَّ اگر مضاعر باشد در ترجمه آن از مضارع التزامی استفاده می كنیم.
الف – كاش دوستی میان مردم جای گیرد. (لیتَ .......)
ب – و از خداوند بترسید شاید شما رستگار شوید ( واتقوا .....)

 

6 – خبر مربوط به حروف مشبهه بالفعل و نوع خبر را در جمله زیر مشخص كنید.
انّ اللهَ یأمُرُ بالْعدلِ و الاحسانِ

در جمله انّ ......خبر : یأمُرُ است .
نوع خبر :‌جمله می باشد. اسم : الله




طبقه بندی: درس و آموزش، نمونه سؤال و امتحان،
برچسب ها: عدد تا حروف مشبهه بالفعل، عربی2،
دنبالک ها: عدد تا حروف مشبهه بالفعل،
[ چهارشنبه 24 آذر 1389 ] [ 03:09 ق.ظ ] [ فریبا حزباوی ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ


با سلام و درود
این وبلاگ برای استفاده‌ی دانش‌آموزان عزیز و همکاران گرامی طراحی شده. امیدوارم این تلاش ناچیز گام مثبتی در جهت گسترش دانش و فراگیری عزیزان باشد. نظرات و پیشنهادات شما می‌تواند این نهال را به ثمر برساند.
همواره شاد و پیروز باشید.


لینک های مفید
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :