تبلیغات
درس عربی
درس عربی
در ماشین زندگی راننده باشیم نه مسافر. 
قالب وبلاگ
نویسندگان
لینک های مفید

  الدرسُ الاوّل :
‌المَرآةُ النّموذجّیةُ «زن نمونه»


كلمه ها و تركیب های تازه :

المرأةُ = زن
النّنموذجیّة ُ = نمونه
الحفیض = وابسته ، ملازم ، نزدیك
الطائع = فرمان بر دارد، مطیع
الخائف = بیمناك ، ترسنده
سمّر = میخ كوب كرد
المسامیر = جمع مسمار، میخ
اخْتارَ = انتخاب كرد، برگزید
رقّ (یَرِقُّ) = نرم شد
التّحیة = درود ، سلام
الغاوون = جمع «غاو» گمراه
الْمهْلك = هلاك كننده
التّفوقّ = برتری
الْایتان = آوردن
الْخُطی = جمع ، خطْوة ، گام ، قدم
الْمُتخلّف = عقب مانده
الْمُستْتجیر = پناهنده
السُّفلی = پایین تر
الْحربُ المفروضه = جنگ تحمیلی
الْهوان = خواری
ارْشد (یُرشِدُ) = راهنمایی كرد
الاداب و العلوم الانسانیه = ادبیات و علوم انسانی
الْحضاراتْ = جمع «حضارة » تمدن
 

 

  قواعد درس اول ، اقسام كلمه
كلمات در عربی به سه دسته تقسیم می شوند :

الف) اسم
ب) فعل
ج) حرف
الف) اسم، اسم آن است كه به معنایی دلالت می كند( بدون داشتن زمان) مانند : تعلیم، عالم ، معلّم
 

 

  اقسام اسم :

1. مذكر یا مؤنث
2. جامد یا مشتق
3. معرفه یا نكره
4. معرب یا مبنی

برخی از نشانه های مخصوص اسم عبارتند از :
1
مجرور بودن، بالمُعلّم ( مجرور به حرف جر) ، كتابُ العالَم ( مجرور به مضاف الیه)
2
تنوین : معلّم ( یك اسم همزمان نمی تواند از تنوین و «ال» برخوردار باشد)
3
اضافه ( مضاف قرار گرفتن) درس المعلّم
4
پذیرفتن «ال» المعلّم الكتاب
5
منادا شدن : یا تلمیذُ ، یا اللهُ
منادا / منادا
فعل : فعل آن است كه به معنایی دلالت می كند و به زمان نیاز دارد. مانند : نصَرَ ، یَفْرحُ (مضارع)، اُكتُبْ (امر حاضر)
 

 

  برخی از نشانه های فعل عبارتند از :

1 داشتن ضمیر «ت» مانند « نصَرْتَ ، نَصرْتُما ، نَصَرْتُمْ .
2
داشتن ضمیر تاء ساكن «تْ» مانند : نَصَرتْ ، ضرَبَتْ
3
داشتن ضمیر «ی» مانند : اُنْصُری ، تَنْصرینَ
4
داشتن نون تأكید خفیفه (نْ) یا ثقیله ( نّ)‌: مانند : یَنْصُرَنْ ( نون تأكید خفیفه) ، یَنْصُرَنَّ : ( نون تأكید ثقیله)
حرف :‌حرف آن است كه معنی مستقلی ندارد و زمان هم ندارد مانند : فی ، ب ِ ، الی و ....
اقسام اسم از نظر تعداد :
مثنی : اسم مفرد با افزودن الف و نون (انِ) در حالت رفع و یاء نون (یْنِ) در حالت نصب و جرّ به مثنی تبدیل می شود، مانند : جاءَ المعلمان (حالت رفع)
رَأیْتُ المعلّمَیْنِ ( حالت نصب) سلّمْتُ علی المعلّمیْن‌ِ
مفعول به و منصوب (مجرور به حرف جر( حالت جر)


اقسام جمع : اسم های جمع به سه دسته تقسیم می شوند :
الف) جمع مذكر سالم
ب) جمع مؤنث سالم
ج) جمع مكسر

جمع مذكر سالم : اسم مفرد در حالت رفع با واو و نون مفتوح (ونَ) و در حالت نصب و جربا یاء نون مفتوح (ینَ) جمع بسته می شود، مانند :
جاءَ المعلَمونَ ( فاعل و مرفوع)
رأَیْتُ المعلّمینَ ( مفعول به و منصوب)
سلّمْتُ علی المعلّمینَ ( مجرور به حرف جر)
 

 

  نكته ها :

1 جمع مذكر سالم مخصوص اسم های علَم ( خاص) مذكر عاقل وصفات آنهاست :
مانند : محمود (اسم) ، عالم (صفت) ، عالم (صفت) كه جمع آنها می شود :
محمدونَ و محمدینَ
عالمونَ و عالمینَ
2
برخی از كلمات وجود دارند كه در مفرد آن ها شرط های جمع مذكر سالم وجود ندارد و به آن ها «ملحقات» جمع مذكر سالم می گویند، مانند : عالمون ( چون مفردش در عالم عَلَم مذكر عاقل نیست) علّیونَ ( مفردش «علّی» علَم مذكر عاقل نیست). أولو(مفرد ندارد)، أرْضُونَ (جمع ارض كه مؤنث معنوی است)، أهلونَ (جمع أهل ، غیر علَم است) ، بَنونَ (جمع ابن غیرعَلَم است) عشرون تا تسعون كه اسم های عَلَم مذكر نیستند.

ب) جمع مؤنث سالم :
این جمع با افزودن«ات» به آخر اسم مفرد ساخته می شود، مانند : المعلّمات ، اطّلاعات ، حالت رفع این اسم ها با ضمه و حالت نصب و جرشان با كسره می باشد. مانند :
جاءَت المعلّماتُ ( فاعل و مرفوع)
رأیتُ المعلّماتِ (مفعول به و منصوب با اعراب فرعی «كسره»)
سلّمتُ علی المعلّماتِ (مجرور به حرف جر با كسره)


نكته : شرط مفرد جمع های مؤنث سالم آن است كه از اسم های عَلَم مؤنث باشند. مانند : مریم ، فاطمة ، یا اینكه دارای تاء تأنیث باشند. مانند : معلّمة ، تلمیذة ، یا مصدری باشند كه بیش از سه حرف داشته باشند. مانند ‌: الامتحان ، التوجّه ، یا اینكه مفرد آن ها اسم غیرعربی باشند مانند: تلیفون = تلیفونات ( تلفزیون = تلفزیونات (ریال = ریالات / تومان = تومانات )
 

 

  جمع مكسر :

برای این جمع و ساخت آن قاعده ی خاصی وجود ندارد بلكه بر وزنهای مختلفی می‌ آید، برخی از وزن های مهم جمع مكسر عبارتند از :
افعال
! انصار
فعال
! جبال
افْعلاء
! أعزّاء
فعلاء
! نُجَلاء كلماتی مانند ابیات، اصوات، اوقات، اموات ... جمع مكسرند، به جمع مؤنث سالم زیرا اگر «ت» آنها حذف شود، كلمه بی معنی می گردد.
انواع اسم از نظر جنس‌: اسم از نظر جنس یا مؤنث است یا مذكر.
 

 

  اسم مؤنث سه نشانه دارد :

الف) تاء گرد (تأنیث) مانند : العاقلة ، المؤمنه
ب) الف مقصوره (ی
ا) مانند: بُشری ، موسی ، عصا
ج) الف ممدوده (اء) مانند : صحراء ، خضراء
 

 

  اقسام اسم مؤنث :

اسم های مؤنث به دو دسته تقسیم می شوند حقیقی و مجازی و هر كدام از آنها به مؤنث لفظی و معنوی تقسیم می شوند.

مؤنث حقیقی : آن است كه برخی ماده انسان یا حیوان یا صفت آنها، دلالت می كند مانند : نسبت ، امّ ، دجاجة ، مؤمنة
ب) مؤنث مجازی : بر غیر انسان یا حیوان ماده دلالت می كند و با آن ماننداسم مؤنث رفتار می شود ( قواعد مؤنث حقیقی برای آن بكار می رود)
مانند : دار (خانه) ، شمس ، مزرعه، ارض و ...
ج) مؤنث لفظی : آن است كه برجنس مذكر دلالت می كند ولی نشانه ی مؤنث را دارد.
مانند: طلحه ،معاویه ، زكریاء
د) مؤنث معنوی:آن است كه بر جنس مؤنث دلالت می كند و با آن مانند اسم مؤنث رفتار می شود. ولی نشانه ی مؤنث ندارد، مانند :‌زینب ، مریم ، مُنی و ...

نكته : اسم های مؤنث در حالت های زیر «معنوی» هستند:
1
اسم های علَم (خاص) مؤنث: مریم ، مُنی، بتول و....
2 - اسم های مخصوص مؤنث :‌اُمّ ، بنت،اُخْت و .............
3
اسم كشورها و شهرها :‌ایران ، عراق، مشهد، بغداد و ...
4
اغلب رسم های اعضای زوج بدن انسان :‌عین (چشم) ، یَد (دست)، كتف (دوش با شانه) ، رجْل (پا)، اُذن (گوش) و ...
5
برخی از كلمات سماعی‌: ارض، شمس، داد، نار ، نفس، حرب، بئر، سماء ، جهنم، اصبع و .......  

 

  موارد وجوب تأنیث فعل :

1 در موارد زیر واجب است كه فعل به صورت مؤنث همراه فاعل بیاید.
2- وقتی فاعل مؤنث حقیقی باشد و بلافاصله بعد از فعل بیاید مثل : نَجَحَتِ التّلمیذةُ
3
وقتی فاعل ضمیری باشد كه مرجع آن اسم مؤنث حقیقی باشد . مثل : التلمیذة نَجَحَتْ (فاعل فعل ضمیر مستتر «هی» است كه مرجع آن «الشّمس» مؤنث مجازی است)  

 

  تمارینُ : تمرین های درس 1 :
1
اسم های مثنی و جمع و نوع آنها را در عبارت های زیر معین كرده و سپس نشانه های اعراب آنها را ذكر كن :

1 . قدْ افلَحَ المؤمنونَ : جمع مذكر سالم ، فاعل و مرفوع با اعراب فرعی «واو»

2
وعَدَ اللهُ المؤمنین َ و المؤمناتِ جنّاتٍ تجری مِنْ تحتها الانهارُ»

المؤمنین :‌جمع مذكر سالمف مفعول به و منصوب با اعراب فرعی «یاء»
المؤمناتِ : جمع مؤنث سالم ، معطوف به مؤمنین و منصوب به اعراف فرعی كسره
جنّات : جمع مؤنث سالم، مفعول به دوم فعل «وَعَدَ» و منصوب به اعراب فرعی كسره
الانهارُ : جمع مكسر، فاعل و مرفوع با اعراب اصلی ضمه

3- و لاتقولوا لمن یُقْتل فی سبیل الله امواتًٌ بلْ احیاءَ »
اموات ٌ : جمع مكسر و مرفوع با اعراب اصلی ضمه (خبر برای مبتدای محذوف «هُمْ»)
احْیاءُ : جمع مكسر و مرفوع با اعراب اصلی (معطوف به احیاء)

4
كذا قَضَت الاّیام ما بینَ اهْلها مصائبَُ قوْمٍ عند قومٍ فوائدُ
الایّامُ : جمع مكسر، فاعل و مرفوع با اعراب اصلی ضمه .
مصائب : جمع مكسر، مبتدا و مرفوع با عراب اصلی ، ضمّه
فوائدُ : جمع مكسر، خبر و مرفوع با اعراب اصلی ضمّه
 

 

  2 اسم های زیر را جمع ببنید:

السائل (السائلونَ ، السائلینَ‌، السّأل)
التّحیة : لاالتحیّات
البائع : البائعونَ ، البائعینَ
العاقلة :‌العاقلات
الجالس: الجالسونَ، الجالسینَ، الجُلّاس
الاحسان : الاحسانات
المُجیب :‌المجیبونَ ، الْمجیبنَ
البیت : البیوت
اللسیف: الاسیوف، الأسیاف
 

 

  3 اسم های زیر را در جمله های مفیدی یكبار در حالت رفع و یك بار در حالت نصب و یكبار در حالت جر بكار ببرید.

الجندیان ، الشجرتان، البیتان

حالت رفع :
1- رجعَ الجندیان من الجبهاتِ الحربیّة . (فاعل)
2
هاتان شجرتانِ مفیدتان . (خبر)
3- بُنّی البیْتانِ فی تلك القریة ( نایب فاعل)

ب : حالت نصب :
1
رأَیْتُ الْجندیین فی البهاتِ الحّربیه.(مفعول به)
2
غرسْتُ الشجرتینِ فی الحدیقة (مفعول به )
3
هَدَمَ النّاسُ البیتینِ فی الشّارع . (مفعول به)

ج : حالت جرّ :
1
سلّمْتُ علی الجندیینِ المُسلمینِ . (مجرور به حرف جر)
2
نَظرتُ الی الشجرتینِ (مجرور به حرف جر)
3
نظرْتُ الی البیتن( مجرور به حرف جر)
 

 

  4 كلماتی كه زیرشان خط كشیده شده تركیب كن

1 . والشّعراءُ یُتَبَّعهُم الغاوونَ .........الا الذین آمنوا و عملوا الصالحات.
یتّبعُ : فعل و فاعل آن
«الغاوون» هَمْ :‌مفعول به و محلاًَ منصوب ، جمله ی فعلیه خبر برای مبتدا (الشّعراءُ) و محلاً مرفوع.
الغاوون : فاعل و مرفوع با اعراب فرعی «واو»
الصالحات: مفعول به و منصوب با اعراب فرعی كسره

2 . وانْ مِنْ قرْیةٍ الاّ نحنُ مُهلكوها قبل یوم القیامة .
مهْلِكو : خبر و مرفوع با اعراب فرعی «واو» (نون جمع مذكر سالم به خاطر مضاعف شدن، حذف شده است)
ها : مضاف الیه و محلا مجرور
القیامة : مضاف الیه و مجرور
 

 

  5 در قرآن كریم پنج جمله پیدا كن كه در آنها جمع مؤنث سالم و پنج جمع كه درآنها جمع مذكر سالم و پنج جمله كه در آنها اسم مثنی و پنج جمله كه در آنها جمع مكسر بكار رفته باشد.

جمع مؤنث سالم

والنّازعات غرقاً و الناشطاتُ نشطاً و السّابحاتُ سبحاً فالسّابقاتِ سبقا فالمُدبّراتِ أمْراً.

جمع مذكر سالم

ویلٌ یومئذٍ للمكذبین. یَشهَدُهُ المُقرّبونَ . انّ كذلك نجوی المُحسنینَ.فقدرنا فنعمَ القادرون . قالو لَمْ نك من المُصَلّین .

اسم مثنی

اَلَمْ نَجْعل له عَیْنیْنِ و لساناً و شَفَتَیْنٍ

ربّ المشرقنِ و المغربینِ. مَرَج البحْرین یَلْتقیان

جمع مكسر

انّ الابرار لَفی نعیم و انّ الفجّارَ لفی جحیم. اذا النّجومُ انكدرتْ و اذالجبالُ سُیّرتْ و اذا البحارُ سجّرَتْ.



6
اسم های مؤنث را در عبارت های زیر پیدا كن:
1 . یا ایّتها النفسُ المطمئنّةُ ارجعی الی ربّك راضیة ً مرضیة.
2 . البُلدانُ المُتخلّفةُ فی تبعیّتها الغرْبَ كالمُستجیر، من الرّمضاء بالنّار.
3 . الیدُ العُلیا خیرٌ من الیدِ السّفلی.

7
اگر در عبارت های زیر اشتباهاتی وجود دارد، بابیان علت اصلاح كن:
1. انتصرالثورةُ الاسلامیّةُ یفْضَل اتّحاد الجماهیر.
انْتصرتْ : چون فاعل مفرد مؤنث است. (فعل «انتَصَر» هم درست است زیرا فاعل مؤنث حقیقی نیست)
2 . المعلّماتُ یقومون بتعلیم الطالباتِ و تُرْشدُهُنّ.
المعلّماتُ :‌اسم معرفه به «ال» تنوین نمی پذیرد.
یَقُمْنَ : چون مبتدا جمع مؤنث غایب است
یُرشدنهُنَّ : چون جمع مؤنث غایب است و معطوف به فعل قبلی (یقمن) است.

تست های كنكوری درس 1 : بدون پاسخ :
1
كدام كلمه مفرد است؟
1) رَمضاءِ
2) خُطی
3) غُدران
4) جیاع

2
كدام كلمه مفرد است؟
1) نعاج
2) عبید
3) مُنی
4) بوّاب

3
عیّن الصحیح :
1) بعد از شنیدن این خبر چشمان او اشك آلود شد. دَمَعَت عیناها بعد أن سمع هذا الخبر.
2) پیامبر مردم را به صدقه دادن تشویق می كرد :‌كان النّبی شجّع النّاس علی الصّدقة .
3) زبان عرب كلید فهم متون ادبیات فارسی است.
انّ اللغة العربیّ مفتاحٌ لفهم النصوص فی الأدب الفارسی
4) مادران برای راحتی فرزندان خویش شب ها بیدار می مانند
تبقی الاُمهّات ساهراتٍ فی اللیالی من أجل راحة اولادهُنَّ

4
ای عبارة لاتشتمل علی الجمع المكسّر؟
1) و قد اثبت التجارب أن كل مائة غرام من العسل یُعطی ثلاثمائة سعرة حراریة .
2) العسل مفید للأسنان علی خلاف السكریّات الاخری.
3) للعسل عدّة خواص اُخری صلبة افضل الكسریات
4) هذه المادّةُ تُقدم لعضلات الجسم طاقة و نشاطا قویاً

5
عیّنُ الخطا فی الاعراب عن كلمات البیت التالی :
«كذا قضت الایام ما بین اهلها مصائب قوم عند قوم فوائد»
1) كذا : جار و مجرور
2) الایام : فاعل و مرفوع
3) مصائب: مبتدا و مرفوع
4) فوائد : مضاف الیه و مجرور

6
عیّن الخطا بالنسبة الی الجمع السّالم المذكر و الملحقات به :
1) راضون : من المعلقات / عالمین : من المعلقات
2) عالمون :‌جمع سالم / علّیون : جمع سالم
3) عالمین :‌من الملحقات / بنین : من الملحقات
4) محمدّون : جمع سالم / عالمون : من الملحقات

7- ای جواب كله اسم مذكر؟
1)ایران، شمس، حرب
2) دار ، نفس ، اذن
3) وجه ، بیت، قمر
4) نار، فُضلی ، زكریا

8- ای جواب كله الملحقات بالجمع المذكر السالم؟
1) یسعون - أهلون
بنون عالمون
2) علّیون
أولو عالمون عشرون
3) معلّمون ، محمدّون
مشفتون عالمون
4) ارضون
راضون ثلاثون بنون  

10- عین الصحیح فی اعراب الکلمات التی تحتها خط:         فی  ازْیاد  العلْم  ارغام  العدی

الف) مجرور به حرف جر- مضاف الیه و مجرور- مبتدا مؤخر و مرفوع

ب) مجرور به حرف جر- مبتدا و مرفوع - مضاف الیه و مجرور

ج)  مجرور به حرف جر- مضاف الیه و مجرور- خبر و مرفوع

د) مجرور به حرف جر- مضاف الیه و منصوب- مفعول و منصوب




طبقه بندی: درس و آموزش، نمونه سؤال و امتحان،
برچسب ها: عربی 1و2، دوره پیش دانشگاهی رشته علوم انسانی كتاب كمك آموزشی،
[ شنبه 6 اسفند 1390 ] [ 06:16 ب.ظ ] [ فریبا حزباوی ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ


با سلام و درود
این وبلاگ برای استفاده‌ی دانش‌آموزان عزیز و همکاران گرامی طراحی شده. امیدوارم این تلاش ناچیز گام مثبتی در جهت گسترش دانش و فراگیری عزیزان باشد. نظرات و پیشنهادات شما می‌تواند این نهال را به ثمر برساند.
همواره شاد و پیروز باشید.


لینک های مفید
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :